Mgr. De Korte: Let op het bos dat groeit

Veel mensen hebben de neiging om na bekijken van het Journaal te concluderen dat onze wereld één grote puinhoop is. Een en ander heeft natuurlijk te maken met de westerse nieuwsvoorziening. Goed nieuws is geen nieuws en het slechte nieuws wordt daardoor automatisch uitvergroot. Om het simpel te zeggen: de vijf auto’s die op elkaar botsen halen de media maar de honderdduizenden automobilisten die veilig thuis zijn gekomen vormen geen nieuwsitem. Met andere woorden: het kwade schreeuwt en het goede fluistert. Recent citeerde paus Franciscus rond dit thema een prachtige uitdrukking: één vallende boom maakt meer lawaai dan een heel bos dat groeit.

Als wij dit alles overdenken komt de grote verantwoordelijkheid van journalisten in beeld. Natuurlijk zit niemand te wachten op de nieuwsselectie zoals die gebruikelijk was in de voormalige Sovjet Unie. De nieuwsvoorziening stond toen helemaal in dienst van de partij- en overheidsbelangen. Wij zagen stevige boeren en struise boerinnen de oogst binnenhalen en er kwamen fabrieksarbeiders in beeld die de gestelde productiedoelen ruimschoots hadden overtroffen. Nieuws als propaganda dus.

Maar bij de huidige westerse nieuwsvoorziening vallen, naar mijn diepste overtuiging, ook grote vragen te stellen. Al jaren plegen terroristen bijna dagelijks in steden in Irak en Afghanistan gruwelijke aanslagen. Het nieuws hierover komt op pagina zeven rechtsonder in de krant. Maar als terroristen in Parijs dood en verderf zaaien, lijkt dat dagen lang het enige nieuws te zijn. Kwaliteitskranten die tien, twaalf pagina’s aan de Parijse ellende wijden. In mijn beleving is dat allemaal te veel en volstrekt buiten proportie. De terroristen willen met hun aanslagen in het hoogontwikkelde en daardoor kwetsbare Europa vooral diepe angst onder de bevolking zaaien.  Ik ben bang dat onze media, natuurlijk onbedoeld, door hun oeverloze berichtgeving de terroristen alleen maar in de kaart spelen. Het vele nieuws en vooral ook het eindeloos herhalen van hetzelfde nieuws voedt alleen maar de angst en de onzekerheid van onze burgers. Verantwoordelijke journalisten zouden maat moeten houden in de berichtgeving, al was het maar om de bedoelingen van de gewelddadige extremisten te frustreren.

Het feit dat goed nieuws geen nieuws is en het slechte nieuws alle aandacht krijgt heeft nog andere negatieve gevolgen. Veel mensen worden daardoor verdrietig en, wat nog erger is, passief. Deskundigen zeggen dat over Afrika nog wel iets meer te zeggen valt dan zielige kinderen en oorlogsellende. De laatste decennia zijn er structureel in veel Afrikaanse landen stevige stappen voorwaarts gezet als het gaat om de economische ontwikkeling en de armoedebestrijding. Concrete hulp voor Afrika heeft dus wel degelijk effect gehad. Als dat meer in beeld komt, stimuleert dat om de schouders er onder te blijven zetten in plaats van onvruchtbaar cynisme.

Alles bijeen pleit ik dus voor een journalistiek die zich niet verliest in incidenten maar de lange termijnontwikkelingen goed in het oog houdt. Journalisten moeten maat houden en de bevolking feitelijk en zakelijk van nieuws voorzien. En wat mij betreft hebben journalisten wat meer oog voor het bos dat groeit zonder overigens de gevallen boom te vergeten. Al was het maar om mensen te laten zien dat onze wereld meer is dan een tranendal en er talloze hoopvolle ontwikkelingen zijn aan te wijzen.

Mgr. Dr. Gerard de Korte in het Nederlands Dagblad van 11 februari