Mgr. De Korte over Amoris laetitia: Paus bepleit een inclusieve kerk

Een half jaar na de tweede synode over huwelijk en gezin (oktober 2015)  heeft paus Franciscus de oogst samengevat in een apostolische exhortatie (= aansporing)  Amoris Laetitia (De vreugde van de liefde). Het document vormt de afronding van een vrijmoedige wereldwijde katholieke dialoog over veel kwesties die met huwelijk en gezin samenhangen.

Onder bisschoppen, maar ook binnen het kerkvolk in brede zin, heeft een levendig debat plaats gevonden. Steeds was de vraag wat is leerstellig noodzakelijk en wat is pastoraal mogelijk. Voor zover ik kan zien probeert de paus allereerst een pastorale leraar te zijn.

Weerbarstige praktijk

In de exhortatie wordt duidelijk dat paus Franciscus de leer rond huwelijk en gezin niet fundamenteel kan of wil veranderen. Over het huwelijk wordt bijbels gesproken als een verbond voor het leven. Stabiele relaties zijn belangrijk voor het geluk van mensen en de kwaliteit van de samenleving. Juist de katholieke traditie zet in op duurzame trouw. Maar tegelijkertijd weet de paus ook van een wereldwijde crisis in relaties. Een derde tot de helft van alle huwelijken eindigt uiteindelijk in een scheiding. Ook binnen de katholieke geloofsgemeenschap hebben miljoenen gelovigen hun trouwbelofte niet kunnen houden.

Pastorale ruimte

Tegen die achtergrond pleit paus Franciscus voor een barmhartige houding ten opzichte van allen die zwak zijn en imperfect. Falende mensen moet de Kerk niet afstoten maar zorgzaam nabij zijn. Niet afstoten maar luisteren, begeleiden en waar mogelijk opnieuw integreren is, als ik goed lees, wat de paus voorstaat. Juist op het terrein van huwelijk, gezin en seksualiteit is er sprake van veel weerbarstigheid. Niemand van ons gaat zonder verwondingen door het leven. Als een wijze pastor weet paus Franciscus dat soms de koninklijke weg onbegaanbaar is geworden en dat niet weinig echtparen een onverharde kronkelweg moeten gaan.

Veldhospitaal  

Mensen zijn geroepen tot het beste, juist ook op relationeel gebied. Maar voor veel tijdgenoten is dat niet haalbaar. De Kerk mag hen geen trap nageven, integendeel. De exhortatie biedt katholieke zielzorgers veel pastorale ruimte. De paus wil vanzelfsprekend de eenheid van de wereldkerk beschermen maar beseft dat binnen de ene Kerk pastoraat altijd contextueel bepaald is. Wat zonde is  moet niet worden verzwegen en de oproep tot bekering mag klinken maar altijd vindt een pastorale ontmoeting plaats voor het aangezicht van een liefdevolle God. Paus Franciscus weet dat onze wereld geen paradijs is. Hij heeft in het recente verleden de Kerk een veldhospitaal genoemd waar mensen die door het leven gewond zijn geraakt kunnen herstellen.

In Amoris Laetitia houdt Franciscus een pleidooi voor een inclusieve Kerk. De paus wil geen muren bouwen maar bruggen. Ook mensen die relationeel falen, maken deel uit van de Kerk en moeten met hun leven verder kunnen. Wijze pastores kunnen in de beslotenheid van de pastorale ontmoeting falende mensen bijstaan en helpen zodat zij de reis van hun leven kunnen vervolgen. Het gaat om blijvende dialoog met mensen die, ook als zij te kort schieten, schepselen van God zijn en blijven.

Mgr. Dr. Gerard de Korte is apostolisch-administrator van het bisdom Groningen-Leeuwarden