Standaard- of formuliergebeden, column juni 2020

Jaren geleden was ik bij een lezing van iemand die van protestant katholiek was geworden. Het was voor haar een verademing dat ook een standaardgebed als gebed kon worden beschouwd. Dat was nieuw voor haar. Zij kwam uit een protestantse traditie waarin een gebed steeds vrij werd geformuleerd, hetzij door de dominee in de zondagsdienst, hetzij door gelovigen zelf bij andere bijeenkomsten.

Standaardgebeden oftewel formuliergebeden zijn heel geschikt om samen te bidden en om te gebruiken als je zelf geen woorden kunt vinden. En dat kan gebeuren. Je gevoel zet je aan tot gebed, maar je weet eigenlijk niet wat je moet zeggen of hoe je het zult vragen. Dan zoek je hulp bij anderen die ons in het gebed zijn voorgegaan. Formuliergebeden kan je ook goed samen bidden. Het brengt verbroedering.

De drie belangrijkste standaardgebeden: Onzevader, Weesgegroet en Eer aan de Vader. Maar we kennen ook de oefeningen van geloof, hoop, liefde en berouw. Of het gebed om de Heilige Geest. Of wat we noemen de christelijke groet: ‘Geloofd zij Jezus Christus. In alle eeuwigheid. Amen’. Je gebruikt een voorgegeven vorm met een beproefde inhoud. Je spreekt het gebed hardop uit of je doet het in stilte. Als je er maar met je hart bij bent.

Onze kerkelijke traditie kent een reeks van standaardgebeden. Allerlei heiligen of kerkelijke schrijvers hebben gebeden nagelaten die wij kunnen gebruiken. Ze zijn verzameld in allerlei gebedenboeken. In mijn boekenkast staan: Groot Gebedenboek (1950), Katholiek Gebedenboek (1986), In gebed (oecumenisch, 1988), Dienstboek. Een proeve (twee delen uit 1998 en 2004; voor de Protestantse Kerk in Nederland). Youcat. Gebedenboek (2013; voor de jeugd) en Compendium van de Catechismus van de katholieke kerk (2008). Uit deze publicaties put ik gebeden bij diverse gelegenheden. Ik zoek iets dat past bij de tijd van het jaar, bij het moment of bij de emotie die er op dat moment is.

+ Ron van den Hout
bisschop van Groningen – Leeuwarden