Op 25 mei 2026 verscheen de eerste encycliek van paus Leo XIV: ‘Magnifica humanitas: over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie’. ‘Ik hoop dat wereldwijd veel mensen kennisnemen van deze eerste encycliek van paus Leo XIV’, zegt mgr. Van den Hende, voorzitter van de Nederlandse Bisschoppenconferentie in een reactie.
“Deze encycliek is de eerste van de hand van paus Leo XIV. Hij maakt daarmee concreet wat hij bij zijn aantreden en naamkeuze al liet weten. Waar Leo XIII de waardigheid van de menselijke persoon centraal stelde in zijn encycliek Rerum Novarum (1891) in de context van de ingrijpende ontwikkelingen als gevolg van de industrialisatie, zo heeft onze huidige paus Leo XIV in het kader van de huidige ongekende ontwikkelingen op het vlak van kunstmatige intelligentie opnieuw de waardigheid van iedere menselijke persoon als beeld van God benadrukt”, aldus mgr. Van den Hende.
“Meerdere keren verwijst paus Leo naar de uitdrukking ‘beschaving van liefde’ die door paus Paulus VI werd geïntroduceerd om aan te geven dat de Kerk met de Heer mag bouwen aan het koninkrijk van God onder meer door de evangelisatie van de sociale sector, en -zoals de katholieke sociale leer zegt- door de bouw van een stad voor de mens die meer humaan is omdat die meer de vorm aanneemt van het koninkrijk van God.”
Technologie weerspiegelt waarden
De huidige tijd wordt gekenmerkt door de snelle ontwikkeling van moderne technologieën zoals digitalisering, kunstmatige intelligentie en robotica. Volgens paus Leo kunnen deze veel goeds brengen – zoals betere gezondheidszorg, onderwijs en bescherming van de aarde – maar ook leiden tot verdeeldheid, uitsluiting en nieuwe vormen van onrecht. Technologie is daarom nooit volledig neutraal. Zij weerspiegelt de waarden van degenen die haar ontwikkelen en gebruiken.
“Cruciale vragen dringen zich aan ons geweten op en kunnen niet langer worden ontweken”, zegt de paus. “Waar gaan we heen? Op welk doel willen we ons richten? Welke richting moeten we als mensen en als menselijke gemeenschap inslaan?” Hij roept op kritisch na te denken over de richting waarin de mensheid zich ontwikkelt. Daarbij beschrijft hij de sociale leer van de Kerk als “een proces van gezamenlijk onderscheidingsvermogen”.
Waarheid als gemeenschappelijk goed
De paus spreekt over waarheid als “een gemeenschappelijk goed”, over de waardigheid van arbeid en over het belang van vrijheid in een digitale samenleving: mensen mogen niet afhankelijk of uitgebuit worden door technologie en commercie.
Over waarheid waarschuwt hij dat digitale platforms en kunstmatige intelligentie grote invloed hebben op publieke en politieke communicatie. Technologieën die bedoeld zijn om dialoog en participatie te bevorderen, worden vaak gebruikt om misleidende verhalen te verspreiden en het onderscheid tussen waarheid en onwaarheid te vervagen. AI versterkt zo de verspreiding van desinformatie.
De zoektocht naar waarheid is volgens de paus essentieel voor een gezonde democratie. Democratie draait niet alleen om regels en procedures, maar ook om gedeeld respect voor feiten en een gezamenlijke inzet voor het algemeen welzijn.
Iedereen draagt verantwoordelijkheid
Denken “dat de problemen te groot zijn en wij te klein, en dat onze keuzes daarom geen verschil kunnen maken” noemt paus Leo “een subtiele verleiding” en “een beleefde vorm van berusting, vaak vermomd als realisme”.
Hij zegt ook: “We hebben allemaal ons eigen werkterrein, en juist daar – en nergens anders – moeten we kiezen of we de mentaliteit van geweld willen aanwakkeren, al is het maar door onverschilligheid, cynisme, leugens of haat, of dat we de mentaliteit van vrede willen bevorderen, met waarheid, gematigdheid, verbondenheid en zorgzaamheid.”
Paus Leo verwijst daarbij naar de woorden van Jezus op Paaszondag: “Vrede zij met u!” “Met deze woorden heb ik de Kerk en de wereld begroet op de dag van mijn verkiezing tot opvolger van Petrus”, schrijft hij. “Ik wil ze nu herhalen en iedereen uitnodigen om voor deze gave te bidden. Laten we nooit ophouden te bidden voor vrede en ons te blijven inzetten om die vrede te verwezenlijken in onze onderlinge relaties en in de samenleving.”
- Lees de encycliek “Magnifica humanitas” op vatican.va (NB: de encycliek wordt zo spoedig mogelijk in het Nederlands vertaald en komt dan beschikbaar via onder meer rkkerk.nl).
Dit bericht is deels gebaseerd op een samenvatting van katholiekleven.nl. Je vindt deze complete samenvatting hier.
Foto: copyright Vaticannews.va.
