Op donderdag 9 oktober werd door de persdienst van het Vaticaan de eerste apostolische exhortatie van paus Leo XIV gepresenteerd, nadat hij deze op 4 oktober, de feestdag van Sint Franciscus, had ondertekend.  De titel is Dilexi te, Ik heb je liefgehad. ‘De tekst vormt een aansporing om de armen lief te hebben’, zegt mgr. De Korte, referent voor Kerk en Samenleving namens de Nederlandse Bisschoppenconferentie in een eerste reactie.

Al in de titel onthult deze exhortatie een connectie met Dilexit nos, Hij heeft ons liefgehad, de laatste encycliek van paus Franciscus, en de tekst is in zekere zin de voortzetting daarvan. ‘Het is geen tekst over de sociale leer van de Kerk, noch analyseert het specifieke kwesties. Integendeel, het zet de fundamenten van de Openbaring uiteen en benadrukt de krachtige band tussen de liefde van Christus en Zijn oproep aan ons om dicht bij de armen te komen’, zo laat de persdienst van het Vaticaan weten.

“Liefde voor de Heer… is één met liefde voor de armen”, schrijft paus Leo. “Dit is daarom onlosmakelijk met elkaar verbonden: Jezus zegt: “Al wat gij gedaan hebt voor een dezer geringsten van mijn broeder, hebt gij voor mij gedaan”. “Daarom”, zo vervolgt de paus, “is dit geen kwestie van louter menselijke vriendelijkheid, maar een openbaring: contact met hen die nederig en machteloos zijn, is een fundamentele manier om de Heer van de geschiedenis te ontmoeten”.

Terug naar het Evangelie

De paus ziet ook christenen die negatief staan tegenover de focus op de armen. “Het feit dat sommigen liefdadigheidswerken afwijzen of belachelijk maken, alsof dit obsessie zijn van enkelen en niet het brandende hart van de missie van de Kerk”, zegt paus Leo, “overtuigt me van de noodzaak om terug te komen bij het Evangelie en dat opnieuw te lezen, opdat we niet het risico lopen het te vervangen door de wijsheid van deze wereld.”

De paus verwijst ook naar christenen die ons voorgingen: “De woorden van de heilige Johannes Chrysostomus en de heilige Augustinus blijven de Kerk vandaag verlichten: de eerste spoort ons aan om Jezus te eren in het lichaam van de armen, met de vraag welke zin het heeft om altaren gevuld te hebben met gouden vaten terwijl Christus uitgeput van de honger net buiten de kerk ligt; de laatste beschrijft de armen als “de sacramentele aanwezigheid van de Heer”, waarbij hij in de zorg voor de armen een tastbaar bewijs ziet van de oprechtheid van het geloof: “Iedereen die zegt God lief te hebben en geen medelijden heeft met de behoeftigen, liegt.”

Oproep aan elke gedoopte

Dilexi te bevat een oproep aan elke gedoopte, waarmee iedereen wordt aangespoord zich concreet in te zetten voor de verdediging van en de bevordering van de zwaksten: “Alle leden van het volk van God hebben de plicht om hun stem te laten horen, zij het op verschillende manieren,  om dergelijke structurele problemen aan de kaak te stellen.”

Dilexi te werd oorspronkelijk begonnen door Franciscus. Paus Leo XIV – die als religieus en later missionair bisschop zoveel van zijn leven met de armen heeft gedeeld en zich door hen heeft laten evangeliseren – heeft het zich eigen gemaakt, aldus de persdienst van het Vaticaan.

Helder en indrukwekkend

Mgr. De Korte, referent voor Kerk en Samenleving, ontving de tekst kort voor publicatie en reageert. Hij beschrijft Dilexi te als een heldere en indrukwekkende exhortatie: “Deze exhortatie van paus Leo kan inspireren om ons in het welvarende Nederland te blijven inzetten voor de armen in eigen land en de hele wereld. Iedere mens heeft immers een unieke waardigheid als schepsel van God. Ik hoop dat deze pauselijke aansporing velen zal bemoedigen om te streven naar meer sociale gerechtigheid en het beschermen van de aarde als Gods eigendom. Juist de armen zijn de eerste slachtoffers van de wereldwijde klimaatverandering.”

De complete reactie van mgr. De Korte:  

In nauwe verbondenheid met zijn voorganger Franciscus heeft paus Leo een heldere en indrukwekkende apostolische exhortatie geschreven. Het vormt een aansporing om de armen lief te hebben. De titel Dilexi te verwijst naar de Apocalyps 3 vers 9. Het gaat daar over de kleine christengemeenschap van Filadelfia. Een groep christenen met weinig kracht maar geliefd door God.

Jezus is zelf een arme Messias zonder macht. In iedere arme is Christus zelf zichtbaar. Christenen moeten daarom gevoelig zijn voor de noden van de armen en luisteren naar hun roepstem. In veel landen wordt wel economische groei gerealiseerd maar geen integrale menselijke ontwikkeling. Wij zien in veel landen sommigen in grote welstand leven terwijl anderen het meest noodzakelijke moeten ontberen. In dat kader spreekt paus Leo over zondige structuren die armoede en extreme ongelijkheid veroorzaken.

In het voetspoor van zijn voorgangers pleit paus Leo voor een Kerk van en voor de armen. Armen zijn geen objecten van liefdadigheid maar subjecten die hun eigen leven kunnen vormgeven. Hij citeert meerdere stemmen uit de geschiedenis van de Kerk. De paus hanteert een breed armoedebegrip en vraagt om zorg voor zieken, gevangenen en migranten. Christelijke liefde kent geen grenzen en vraagt om zowel gebed als concrete actie.

Paus Leo verwijst uitgebreid naar meerdere getuigen van evangelische liefde vanaf de middeleeuwen tot recente tijden. De paus plaatst zijn aansporing in de voortgaande lijn van het katholiek sociaal denken sinds Rerum Novarum (Over nieuwe dingen) van 1891.

Deze exhortatie van paus Leo kan inspireren om ons in het welvarende Nederland te blijven inzetten voor de armen in eigen land en de hele wereld. Iedere mens heeft immers een unieke waardigheid als schepsel van God. Ik hoop dat deze pauselijke aansporing velen zal bemoedigen om te streven naar meer sociale gerechtigheid en het beschermen van de aarde als Gods eigendom. Juist de armen zijn de eerste slachtoffers van de wereldwijde klimaatverandering.
Mgr. Gerard de Korte, bisschop van ’s Hertogenbosch, 9 oktober 2025.

Lees hier Dilexi te in het Engels. Een Nederlandse vertaling volgt.

Foto boven: rkkerk.nl. Foto mgr. De Korte: Ramon Mangold.

Christelijke ‘groene’ organisaties roepen op om te bidden voor de komende landelijke verkiezingen. Een gebedsoproep aan onszelf en de politici die we kiezen: voor moed om de aarde en alles wat erop leeft te beschermen. Een oproep ook om vanaf eind oktober dagelijks om 12:05 uur te bidden. Vanaf de klimaatmars op 26 oktober tot de installatie van een nieuw kabinet.

Bisschop Gerard de Korte schreef een gebed in de geest van paus Franciscus’ oproep aan de wereld: zijn encycliek Laudato Sì (2015) als wereldwijde en oproep en bemoediging, ook aan kiezers en politici. Het gebed is vanuit de overtuiging dat wij de natuur nodig hebben en de natuur ons. En dat voor ieder leven en voortbestaan op deze aarde wij ook afhankelijk zijn van hulp door de Schepper.

Een persoonlijke gebedskaart – opgestuurd na de verkiezingen aan de nationale politicus op wie je hebt gestemd – sterkt deze oproep en bemoediging.

Wat kunt u doen?
Kies een actie die bij je past:

• Bid mee; thuis en in je lokale gemeenschap
• Bestel gebedskaarten via www.verkiezingsgebed.nl.
• Stuur na de verkiezingen een kaart naar de politicus op wie je hebt gestemd;
• Organiseer een speciale ‘klimaatviering’ in je eigen geloofsgemeenschap;
• Kom naar de landelijke ‘klimaatviering’ op 26 oktober om 10.00 uur in de Christus Triomfatorkerk in Den Haag;
• Luid de klimaatklok in je gemeente of parochie en teken de petitie voor urgent en ambitieus klimaatbeleid;
• Loop mee met de landelijke klimaatmars op 26 oktober.

Dit is een initiatief van A Rocha Nederland, Christian Climate Action, Climate Stewards, Groene Kerken, Laudato Si’ Alliantie NL, Micha Nederland.

Meer info: www.verkiezingsgebed.nl. En: www.laudato-si.nl.  Bijlage: Artikel voor parochiebladen over deze actie: zie: artikel parochieblad  

Op 11 oktober is onze nieuwe bisschop gewijd en heeft hij de bisschopszetel officieel in bezit genomen. Monseigneur Cornelissen vindt de toekomst van onze kerk erg belangrijk en heeft daarom een (groot) aantal plekken vrij gehouden voor de jongeren uit ons bisdom. Ook tijdens het welkomstwoord zijn de jongeren extra welkom geheten.

Foto’s: Ramon Mangold

Voor de wijdingsmis is een aantal jongeren gevraagd om te misdienen. Zij hebben daaraan enthousiast gehoor gegeven, en op vrijdagavond werd er daarom druk geoefend zodat de mis op zaterdag perfect zou verlopen. Na het oefenen zijn de jongeren samen met de bisschop uit eten geweest.

Voorafgaand aan de wijdingsmis werd Professio Fedei afgelegd. Daarna volgde de intredeprocessie en de mis nam een aanvang. De hoofdcelebrant tijdens de pontificale eucharistieviering was kardinaal Eijk.

Na het wijdingsgebed en de handoplegging werd monseigneur Cornelissen bekleed met de ring, mijter en staf. Vervolgens heeft hij de bisschopszetel in bezit genomen en kon hij de viering als bisschop van Groningen-Leeuwarden vervolgen.

Na de eucharistieviering werd deze bijzondere dag vervolgd tijdens de receptie in Huize Maas. Hier waren ook de jongeren uitgenodigd die tijdens de wijding aanwezig waren. De jongeren konden met de verschillende aanwezige priesters en bisschoppen spreken en ook was er de tijd om onze nieuwe bisschop de hand te schudden.

Wil je op de hoogte blijven van de aankomende jongerenactiviteiten? Hou de website in de gaten en vergeet ons niet te volgen op onze socials!

• Facebook
• Instagram

Op 26 september nam het tweejaarlijkse tienerweekend weer een aanvang. De tieners verblijven dan een weekend lang bij de Blauwe Zusters in het klooster Onze-Lieve-Vrouwe-Ter-Nood. Deze keer met iets meer dan dertig tiener uit heel het bisdom!

Nadat de tieners zich hebben geïnstalleerd op de slaapzalen, gaan ze samen eten in de refter. Na het eten is er een catechese en ’s avonds vind er een lichtprocessie plaats over het heiligdom. De avond wordt afgesloten met het bidden van de completen in de kloosterkapel.

Op de zaterdag is er een afwisselend programma. De tieners gaan naar de eucharistieviering, maar ook wordt er catechese gegeven. Er worden spellen gespeeld, maar ook het getijdengebed wordt gebeden. Er wordt de rozenkrans gebeden en er is een avond van barmhartigheid.

Op zondag, na het ontbijt, wordt nog een catechese gegeven. Na de catechese gaan de tieners naar de mis, waarin spontaan een aantal tieners een koortje vormt en de viering muzikaal begeleid. Er volgt nog een lunch, waarna het alweer tijd is om naar huis te gaan. We kijken terug op een weekend vol geloof, verdieping en gezelligheid!

Femke (18) uit Heerenveen kijkt terug op een geslaagd tienerweekend. Over haar ervaring schrijft ze: “Voor mij was het de eerste keer dat ik meeging naar het tienerweekend in het klooster. Er waren veel activiteiten. Het is fijn om zo dichtbij samen aan onze relatie met God te werken. Verder was het erg gezellig. Tijdens het tienerweekend was er een goede sfeer.”

Met meer dan 30 deelnemers mochten we genieten van het plezier en de goede sfeer tijdens dit weekend. Wij kijken dankbaar terug op een weekend waar harten werden geraakt, vriendschappen verdiept en waar God zichtbaar aanwezig was.

Wil je op de hoogte blijven van de komende jongerenactiviteiten? Vergeet dan niet om ons de volgen op Facebook en Instagram!

• Facebook
• Instagram

Bij het tienerweekend ontstaan vriendschappen, worden verhalen gedeeld en leren jongeren veel over het geloof. Het verblijf en de activiteiten van een tienerweekend worden tegen gereduceerde prijs aangeboden. Een lage drempel zodat alle jongeren mee kunnen doen. Financiële ondersteuning voor deze jongerenactiviteit van het bisdom wordt erg op prijs gesteld. Het Jongerenplatform is dankbaar voor elke gift die dit werk voor de toekomst van de kerk steunt. 

Geef uw gift of donatie via bankrekeningnummer:  NL42 INGB 0670 2655 78 t.n.v. Bisdom Groningen – Leeuwarden o.v.v. ‘gift jongerenwerk’ of klik hier.

Zondag 2 november a.s. is de Grote of Jacobijner  Kerk in Leeuwarden een plaats van licht, troost en verbinding door het jaarlijkse Allerzielenconcert. Met koormuziek van Johann Sebastian Bach staat de stad stil bij herinnering en verlies met woorden van troost en ruimte voor stilte.

’s Middags tussen 14.00 en 17.00 uur kunnen bezoekers vrij binnenlopen in de kerk om een kaars te branden en namen van dierbaren op te schrijven. Stap voor stap raakt de ruimte gevuld met licht en herinneringen uit de stad.

Het concert begint om 19.00 uur ‘s avonds. Twee van Bachs meest bewogen  koorwerken staan op het programma:  ‘Wer weiß, wie nahe ist mir mein Ende?’ (BWV 27) en de beroemde ‘Actus Tragicus’ (BWV 106) worden uitgevoerd door Cantatecollectief Ewiges Feuer met dirigent Jelze Hulzebos.  Namen die ’s middags in de kerk zijn opgeschreven worden voorgelezen in het koorprogramma, gevolgd door een moment van stilte.

Het Allerzielenconcert is vrij toegankelijk. Bij de uitgang is gelegenheid voor een vrijwillige bijdrage aan de organisatiekosten. Voor het avondconcert is de kerk vanaf 18.30 uur geopend.

Adres: Grote of Jacobijnerkerk,  Jacobijnerkerkhof 95, Leeuwarden

lZaterdag 11 oktober is mgr. Ronald Cornelissen gewijd tot zesde bisschop van het noorden. Eerst-wijdende bisschop en hoofdcelebrant was kardinaal Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht. Het was een prachtige wijdingsviering in een overvolle Sint Jozefkathedraal met gelovigen, pastores uit het hele bisdom en het aartsbisdom, Nederlandse en Duitse collega-bisschoppen en de pauselijk nuntius, vertegenwoordiger van de Heilige Stoel in Nederland. Ook protestantse, oud-katholieke, koptische en Russisch-orthodoxe kerken waren vertegenwoordigd. Naast wereldlijke prominenten zoals de Groningse Commissaris van de Koning en de burgemeester van Leeuwarden.

Het was een wijdingsviering – hoe plechtig ook – van de nieuwe bisschop, waarin ook opvallend veel gelachen werd. Voor een terugblik op de wijding en misviering, zie het foto verslag hier direct onder en het livestreamverslag helemaal onderaan dit bericht.  

Voorafgaand aan de wijdingsplechtigheid is ten overstaan van de pauselijke nuntius in Nederland, Z.H.E. mgr. J.M. Speich, door mgr. Cornelissen in het openbaar de geloofsbelijdenis (‘Professio Fidei’) en Eed van Trouw aan de Apostolische Stoel afgelegd aan het St. Jozefaltaar in de kathedraal.  Tijdens de wijdingsmis werd de benoemingsbul van paus Leo XIV getoond en voorgelezen aan de kanunniken van het bisdom en alle overige kerkgangers.     

Homilie kardinaal Wim Eijk

“Vol ongeduld heeft het bisdom Groningen-Leeuwarden een jaar lang moeten wachten op een nieuwe bisschop”, zo begon de kardinaal – zelf ook ooit vertrokken uit Groningen – zijn homilie tijdens de wijdingsmis. “Maar dan hèb je ook wat. Of liever: iemand.” Hij krijgt er de lachers mee op zijn hand. Hoe lang en plechtig de viering ook is, de sfeer is ontspannen met af en toe een humoristische toon.

Kardinaal Wim Eijk. Foto: Ramon Mangold

De kardinaal vervolgt met een toelichting op het bisschopswapen van mgr. Cornelissen met het motto Peregrinantes in spem: ‘pelgrims van hoop’. Het wapen toont ook een anker, wat niet duidt op “een carrière in de scheepvaart”, zo grapt mgr. Eijk, maar het is een symbool van christelijke hoop. “Bij monseigneur Cornelissen zelfs een gouden anker. Toe maar! Uw nieuwe bisschop laat het breed hangen. Dat wordt nog wat met de financiën van het bisdom.”

Serieuzer vervolgt de kardinaal dat mgr. Cornelissen geen schipper is, maar wel leiding mag geven aan “een deel van het schip van Petrus”, de Kerk in het noorden. Met alle uitdagingen van dien, want de rooms-katholieke Kerk heeft iets van het schip de Titanic dat  zich lang groot en onkwetsbaar waande, maar toch averij opliep door “de golven van de secularisering”. Zij het wel met het belangrijk verschil dat de Kerk “nooit zal vergaan’’, ook al steekt nog maar een klein deel van het schip boven het water uit: “De Kerk is kleiner geworden, maar de kwaliteit van de gelovigen neemt toe”, aldus mgr. Eijk. Hij wijst op de trend dat steeds meer jongeren de Kerk weten te vinden. En met humor: “De helft van de kerkgangers komt tegenwoordig zonder rollator. En ook dat is een teken van hoop!”

Slotwoord bisschop Ronald Cornelissen. Foto: Ramon Mangold

‘Groningen is geen Siberië’

Na de vele plechtige woorden in de wijdingsviering laat bisschop Cornelissen zich tijdens zijn slotwoord ook van de persoonlijke kant zien. Zo neemt hij de kerkgangers op joviale wijze voor zich in door te vertellen hoe hij in Rome onlangs een hulpbisschop ontmoette, pas benoemd in Siberië. “Dan kun je toch maar beter naar Groningen aan”, grapt hij.

De indruk bij aanwezigen na afloop van de wijdingsviering is heel positief. Humor, hartelijkheid en pastorale instelling van de nieuwe bisschop worden gewaardeerd. “We hebben er vertrouwen in’’, zegt een aanwezige pastor. ‘’Dit bisdom is vitaal, er gebeurt veel, er komen jongeren bij. Bisschop Cornelissen is iemand die de Kerk nodig heeft.”

(met dank aan Anton de Wit, Katholiek Nieuwsblad. Zie: www.kn.nl)

Foto’s bisschopswijding:fotograaf  Ramon Mangold.  

In de tiende maandmeditatie in de context van het Jubeljaar 2025 schrijft mgr. De Jong, hulpbisschop van Roermond, over de heiligen van oktober: ‘De volgens de Romeinse telling achtste maand oktober geeft me altijd een warm gevoel […] deze 31 dagen hebben op spiritueel gebied heel veel warms te bieden. Het is wereldmissiemaand en rozenkransmaand. Veel heiligen van deze maand laten dat, ieder op haar of zijn eigen wijze, zien’, aldus mgr. De Jong.

De bisschop staat stil bij meerdere heiligen, onder wie Theresia van Lisieux, Franciscus en Theresia van Avila, maar ook minder bekende heiligen komen voorbij. Onder hen ziet mgr. De Jong veel missionarissen zoals de laatstetwee heiligen die hij beschrijft:

Wat is onze missie?

‘28 oktober is het de beurt aan de apostelen Simon de IJveraar en Judas Taddeüs om hun kerkelijke feestdag te vieren. Beiden werden volgens overleveringen in het jaar 70 in Perzië of Egypte gedood omwille van de verspreiding van het christelijk geloof. De laatste is patroon van de onmogelijke zaken.’ Veel missionarissen, zo concludeert mgr. De Jong en hij besluit met de vraag: ‘Wat is onze missie?’

Lees de complete maandmeditatie hier.

Bisschop Mgr. Ronald Cornelissen gaat de week na de wijding kennismaken met de jongvolwassenen van het bisdom Groningen-Leeuwarden tijdens het Roepingenweekend van vrijdagavond 17 oktober tot en met zondagochtend 19 oktober in het klooster van Thuine.

Het weekend is bedoeld voor jongvolwassenen tussen de 18 en 35 jaar uit het bisdom Groningen-Leeuwarden en andere bisdommen die opzoek zijn naar hun bestemming. Er wordt een gevarieerd programma aangeboden. De nieuwe bisschop van het noorden Mgr. Ronald Cornelissen, zuster Catharina Al (dominicanes), en Gwen Noordstrand-Kors vertellen over hun roeping. Op zaterdag is er de H. Mis met de zusters en op zondag in eigen kring. Ook is er tijd voor ontmoeting met leeftijdsgenoten, ontspanning en gezelligheid waaronder een pubquiz.

Opgeven voor het weekend kan nog door je aan te melden via deze link. Meer (praktische) informatie vind je hier.

Persbericht – 2 oktober 2025

Werk jij mee aan een kerkblad of parochieblad? Dan wil je deze dag niet missen. De ‘Dag van het Kerkblad’ is dé ontmoetingsdag voor redacteuren uit alle kerken in Nederland – protestants, katholiek, evangelisch – of je nu werkt met De Zalige Zalm of op een andere manier je blad maakt. Iedereen is welkom!

Wat kun je verwachten?

• Topspreker Hilmar Mulder (hoofdredacteur Libelle): ‘Een goed tijdschrift grijpt je en laat je niet los!’
  In haar lezing De 10 geboden van het moderne bladenmaken laat Hilmar Mulder zien hoe je zorgt dat je blad niet alleen geopend wordt, maar ook van A tot Z gelezen. Ze deelt lessen over bladritme, buikgevoel en het betrekken van je ‘first-time reader’ – verrassend, verleidelijk én verbindend.

• Verkiezing Kerkblad van het Jaar 2025
  Uit maar liefst 35 inzendingen kiest een vakjury én een praktijkjury het meest inspirerende kerkblad van dit jaar. Wie maakt het beste kerkblad voor en door alle generaties?
  Vakjury: Lucas Brinkhuis, Oeke Kruythof en Celine Timmerman (voorzitter)
  Praktijkjury: winnaars van voorgaande jaren – mensen uit de praktijk die het klappen van de zweep kennen.

• Ontmoeting & uitwisseling
  Blader in elkaars bladen, leer van elkaar, ontmoet collega-redacteuren.

• Feestelijke afsluiting
  De oprichters van De Zalige Zalm, Laetitia van der Lans en Marcel Holl, dragen het stokje over aan de nieuwe directie: Gerben Heinen en Pieter Dekker. Kom kennismaken!

Programma in het kort

• 10.00 uur – Voorprogramma voor redacties die werken met De Zalige Zalm
• Vanaf 10.45 uur – Deuren open voor iedereen
• Inclusief lunch
• Locatie: Emmaüskerk, Groen van Prinstererlaan 2, Barneveld

Let op: aanmelden is noodzakelijk!
We zorgen graag voor genoeg stoelen, koffie én broodjes. Meld je uiterlijk 17 oktober aan via www.dezaligezalm.nl